Więcej...

Novation SL49 MkIII - klawiatura i kontroler MIDI/CV

Sprzęt studyjny | 27.01.2019  | Si Truss
Marka:  Novation

Najnowszy kontroler brytyjskiego producenta wydaje się być tym narzędziem, który połączy w jedną całość całe Twoje oprogramowanie i sprzęt, będąc klawiaturą muzyczną z 8-kanałowym polifonicznym sekwencerem, obsługą DAW, arpeggiatorem i wieloma innymi funkcjami.

Najeżone gałkami, suwakami i padami, zintegrowane z systemem Novation Automap, kontrolery SL II od 2009 roku prezentowały się jako najbardziej wszechstronne profesjonalne narzędzia tego typu dostępne na mocno zatłoczonym rynku. Od tego czasu sporo się jednak zmieniło. Przy całej swej funkcjonalności, bazujący na serwerze system Automap teraz prezentuje się dość ubogo w konfrontacji z takimi systemami plug-and-play jak Native Instruments NKS czy Akai Advance. Jeśli dodamy do tego wzrost popularności MIDI przez Bluetooth oraz wskrzeszenie standardu CV/Gate to szybko okaże się, że większość muzyków poszukuje czegoś więcej niż proste kontrolery USB MIDI.

Wraz debiutem SL MkIII, firma Novation ponownie wchodzi do pierwszej ligi. Choć pod względem dostępności manipulatorów na przednim panelu nowe urządzenie nie różni się znacząco od poprzednika, to jednak oferuje zdecydowanie większe możliwości połączeń, które stawiają nowe kontrolery kilka półek wyżej od standardowych urządzeń tego typu. W dalszym ciągu można podłączyć SL MkIII do komputera i sterować pracą programów DAW, ale z 8-kanałowym sekwencerem pokładowym oraz pełną paletą wyjść analogowych i cyfrowych można sobie wyobrazić sytuację, że komputer nie będzie nam potrzebny.

Pad Grid: Umiejscowiona centralnie sekcja padów pozwala na sterowanie pracą sekwencera, który jest rdzeniem systemu pracy w SL MkIII.

SL MkIII dostępny jest w wersji z 49- i 61-klawiszowym manuałem, ale poza tym oba modele są identyczne. Klawisze są pełnowymiarowe, półważone i reagują na aftertouch. To klasyczna klawiatura syntezatorowa, ale bardzo szybka, funkcjonalna, uniwersalna i komfortowa. Można definiować jej krzywą dynamiki jak też aktywować tryb organowy.

Z lewej strony umiejscowiono solidne kółka odstrojenia i modulacji, a na panelu rozmieszczono całą gamę przycisków, padów, regulatorów obrotowych i suwaków, a do tego pięć ekranów LCD. Kontroler jest stosunkowo lekki, a jednocześnie solidnie zbudowany. Panel ma czarne, matowe wykończenie, podświetlane kontrolery i umieszczone na krawędzi wielobarwne diody, które pełnią szereg różnych funkcji wspomagających obsługę.

Na tylnym panelu znajdziemy włącznik sieciowy i wejście dla zewnętrznego zasilacza, który jest niezbędny z uwagi na brak możliwości zasilania przez USB. Obok umieszczono port USB do współpracy z komputerem i trzy gniazda MIDI DIN-5, z których dwa pierwsze to wejście i wyjście, a trzecie można przełączać jako drugie wyjście MIDI lub port przelotowy dla sygnału z wejścia. Kolejne gniazda to wyjście sygnału zegarowego i dwa wyjścia CV, wyjście bramki Gate i Mod – wszystkie w formacie TS 3,5 mm. Resztę wyposażenia panelu stanowią trzy złącza dla kontrolerów nożnych.

Components, Packs i Sessions

Components to bazujące na przeglądarce biblioteka i narzędzie konfiguracyjne, stworzone przez firmę Novation dla Circuit, a obecnie kompatybilne z Peak i nowymi kontrolerami SL. W tym ostatnim przypadku, może służyć do zarządzania i edycji szablonów, konfiguracji ustawień oraz konfiguracji sesji (Session), zastępując pod tym względem stary system Automap.

Presety dla SL MkIII podzielone są na grupy Session i Template. Template zawiera dane o połączeniach dla różnego typu urządzeń oraz programów i może być ładowany z wcześniej stworzonej listy lub zmieniany na bieżąco. Z kolei Session to informacje dla sekwencera i dane automatyki. Sesion i Template tworzą kompilację o nazwie Pack. Components to zwarte i dobrze zaprojektowane środowisko do tworzenia, edycji i zapisywania wszystkiego, co wchodzi w skład Packa. Aplikacja bazuje na przeglądarce internetowej, co jest wyjątkowo poręcznym rozwiązaniem – szczególnie spodobała mi się możliwość dokonywania zmian w zakresie szablonów (Template) za pomocą urządzeń przenośnych, gdy znajdujemy się poza studiem. Podczas występów często bowiem bywa tak, że trzeba dokonać jakiejś edycji pod kątem specyficznej sytuacji zastanej na miejscu. Components może też pracować offline, zatem nie jest wymagane połączenie z internetem.

Od strony obsługowej zasadniczym elementem SL MkIII jest 8-kanałowy sekwencer, w sporej mierze bazujący na rozwiązaniu znanym z Novation Circuit. Tu także zastosowano system łączonych w łańcuchy 16-krokowych paternów, który choć stosunkowo prosty w swej koncepcji, daje bardzo dużo możliwości. Każdy kanał określany jest jako Part i może generować typowe komunikaty muzyczne jak też informacje automatyki parametrów sterowanych za pośrednictwem padów, przycisków, suwaków i enkoderów. Wyjście każdego Partu można przypisać do wyjścia każdego kontrolera, a same kontrolery przyporządkowywać do parametrów ręcznie lub za pośrednictwem przygotowanych szablonów. SL MkIII wyposażony jest fabrycznie w mapy dla szeregu popularnych instrumentów, m.in. Elektron Digitakt i Analog RYTM, Roland TR-8S, Korg Minilogue, a także, co oczywiste, Novation Peak i Novation Circuit. Producent deklaruje, że kolejne mapy będą dostępne już wkrótce, ale i bez tego tworzenie własnych nie jest trudne, ponieważ dokonuje się za pomocą aplikacji Components. Na ten moment system mapowania nie uwzględnia trybu MIDI learn.

W trybie Steps, każdy 16-krokowy patern jest polifoniczny i można go tworzyć poprzez nagrywanie w czasie rzeczywistym lub programowanie krok po kroku z wykorzystaniem padów w układzie 2x8. W menu Options możemy ustawiać parametry Velocity i Gate dla każdego kroku niezależnie.

Ekrany: Znajdujące się w kontrolerze ekrany są jasne i przejrzyste, prezentując ustawienia parametrów w przypadku szablonów i sterowania DAW.

Każdy z paternów ma indywidualnie definiowaną długość, podział rytmiczny i kierunek odtwarzania, co pozwala na łatwą realizację polirytmów. Choć nominalna długość paternu opiewa na 16 kroków, to w widoku Pattern użytkownik uzyskuje dostęp do ośmiu slotów Pattern na jeden Part, co dzięki funkcjom kopiowania i łączenia w łańcuchy pozwala stworzyć sekwencje o długości do 128 kroków. W trybie Steps mamy też widok Automation, z dostępem do bardziej zaawansowanych parametrów automatyki sekwencji dla każdego Partu.

Poza sekwencerem, SL MkIII oferuje Arpeggiator, z regulacją częstotliwości, czasu bramkowania i kierunku odtwarzania. W aktywnym trybie Arpeggiator, arpeggiowane paterny można edytować w czasie rzeczywistym z wykorzystaniem 16 padów, dodając lub odejmując kroki. Arpeggio w danym momencie funkcjonuje tylko na jednej sekcji Part, ale przypisanie do niej można zmieniać w locie, wykorzystując do tego jeden z centralnie umiejscowionych enkoderów.

Klawiatura oferuje szereg przydatnych funkcji. Pierwszą z nich jest tryb Scale, który pozwala ją przypisać do jednego z 15 typów skal, z możliwością zdefiniowania nuty podstawowej. Do wyboru są trzy sposoby reakcji klawiatury na skale: podświetlanie, kiedy diody wskazują należące do skali nuty (sama klawiatura zachowuje standardową funkcjonalność); przyciąganie, w którym nuty leżące poza skalą są automatycznie korygowane do najbliższego dźwięku w skali; oraz filtrowanie, kiedy to nuty spoza skali pozostają nieaktywne.

Alternatywy

Native Instruments S
Pełna kontrola nad programem DAW i wtyczkami w ramach spójnego systemu NI Komplete Kontrol, ale mniejsze możliwości w zakresie sterowania zewnętrznym sprzętem.
www.native-instruments.com

Arturia Beatstep Pro
Arturia Beatstep jest doskonale wyposażona w narzędzia do sterowania pracą sprzętu analogowego i cyfrowego. Zamiast klawiatury mamy tu jednak do dyspozycji pady.
www.arturia.com

Nektar Panorama T4
Kontroler charakteryzujący się wysoką funkcjonalnością przy całkiem rozsądnej cenie, jaką trzeba za niego zapłacić.
www.nektartech.com

Klawiaturę można podzielić na strefy, a każdą przypisać do jednego z ośmiu Partów i uzyskać w ten sposób możliwość jednoczesnej gry wieloma brzmieniami – rzecz przydatna podczas występów na żywo, w trakcie których SL MkIII pełni funkcję głównego kontrolera. Strefy można definiować dowolnie, a ich zakres wskazują diody nad klawiaturą.

Choć ponadnormatywna funkcjonalność urządzenia w trybie sekwencera jest w SL MkIII dominująca, to wciąż pozostaje on doskonałym narzędziem do sterowania pracą programów DAW. Po wciśnięciu przycisku InControl całe urządzenia przełącza się do trybu sterowania programem DAW, z którym aktualnie współpracuje. Zakres owej współpracy zależy od używanego oprogramowania, a zdecydowanie najszerszy jest on w przypadku Ableton Live. Oprócz konfiguracji typu plug-and-play kontroler obsługuje zdecydowaną większość elementów Live, wliczając w to sterowanie parametrami widocznymi na pięciu ekranach. MkIII obsługuje też protokół HUI, a zatem współpraca z takimi programami jak Cubase, Pro Tools czy Reaper odbywa się bez najmniejszych kłopotów. Novation udostępnia sprawnie działające szablony dla obsługi programów Logic i Reason. Wszystkie szczegóły związane z ich sterowaniem zamieszczono w instrukcji obsługi kontrolera.

Podsumowanie

Biorąc pod uwagę całą funkcjonalność SL MkIII, nie sposób nie być zauroczonym tym urządzeniem. Bardzo podoba mi się sposób tworzenia sekwencji, oferowany przez serię Circuit, a mając do tego całą gamę innego typu możliwości, najnowszy kontroler Novation jest znakomitym narzędziem pełniącym funkcję centralnego elementu naszego studia czy systemu live.

Przy obsłudze sekwencera można się jednak spotkać z kilkoma ograniczeniami. I tak, choć paterny można łączyć w łańcuchy, SL MkIII nie oferuje zbyt wiele w kontekście dłuższych aranżacji, nie licząc ręcznego przełączania paternów. Zabrakło mi też narzędzi do wprowadzania wariacji i elementów przypadku, które pozwalają wzbogacić programowane pętle i paterny. Ponadto funkcja Swing działa globalnie i nie można jej aplikować do pojedynczych Partów. Przydałaby się funkcja przesuwania poszczególnych kroków względem siatki, dzięki której można uzyskać ciekawsze rytmy.

W konfrontacji ze wszystkimi możliwościami SL MkIII, ograniczenia te nie mają jednak większego znaczenia, a szereg z nich można usunąć w kolejnych wersjach firmware. Warto zauważyć, jakie zmiany następowały w możliwościach oryginalnego Circuit. A to bardzo dobrze wróży, jeśli chodzi o przyszłość MkIII.

Choć firma Novation wykonała doskonałą pracę tworząc zwarte i funkcjonalne szablony do obsługi programów i dając możliwość ich modyfikacji za pośrednictwem programu Components, to wciąż pełne dopasowanie kontrolera do specyficznych potrzeb użytkownika będzie wymagać nieco czasu. Nie musi to oznaczać takiej samej funkcjonalności, jaką w tym zakresie oferuje NI Komplete Kontrol, ale wspomniana już funkcja MIDI learn znacząco ułatwiłaby realizację tego zadania.

Możliwość programowania sekwencji oraz jednoczesnej kontroli sprzętu analogowego, instrumentów MIDI, wtyczek i programów DAW, a wszystko to w ramach jednego urządzenia i wspólnego zegara taktującego, to najmocniejsza strona MkIII. W trakcie testów kontroler sterował systemem złożonym z Korga Minilogue, generujących polirytmiczne sekwencje Analog RYTM i TR-8 oraz grającym sekwencyjne pady FXpansion Cypher 2 – a wszystko to z programowaniem automatyki, generowaniem analogowego zegara do efektów sterowanych przez CV oraz obsługą głośności i pracy wtyczek w Ableton Live. A to tylko jedna z wielu możliwości zastosowania tego kontrolera!

 

Nasze spostrzeżenia

+ doskonały, łatwy w obsłudze sekwencer
+ szeroki zakres kontroli nad systemami cyfrowymi i analogowymi
+ wyjątkowo elastyczny w konfiguracji, tworzeniu i edycji własnych szablonów
+ wysoka jakość wykonania
+ możliwość pracy bez patrzenia na ekran komputera

- brak funkcji MIDI learn i narzędzi randomizacji

 

Zakres zastosowań

- doskonale zaprojektowany i wykonany kontroler z wygodną klawiaturą, umożliwiający podłączenie całej gamy zewnętrznych urządzeń cyfrowych MIDI oraz analogowych CV/Gate
- funkcja sterowania oprogramowaniem DAW pozwala na wykorzystanie MkIII nie tylko jako kontrolera muzycznego i centralnego elementu systemu syntezatorów/efektów, ale i narzędzia w znacznym stopniu zastępującego klawiaturę i mysz komputerową

 

Informacje

Klawiatura 49 lub 61 klawiszy syntezatorowych, półważonych
Manipulatory 16 padów RGB, 2 przyciski Page i Scene, 8 enkoderów, 8 suwaków, 6 przycisków transportu, kółka odstrojenia i modulacji, przyciski transpozycji, 16 przycisków uniwersalnych
Złącza zasilania, USB, MIDI IN, OUT, OUT2/THRU, Sustain, Expression, Footswitch, 2x CV, Gate, Modulation, Clock
W pakiecie Ableton Live Lite, 4 GB sampli Loopmasters
Zasilanie zewnętrzny zasilacz 12 V/1 A
Wymiary 817x300x100 mm
Waga 5,36 kg
Dystrybucja AudioTech
Producent Novation